'అందరినీ క్షమించు, ఇది వెళ్ళాల్సిన సమయం': హరీష్ రాణాకు కుటుంబం భావోద్వేగ వీడ్కోలు

"ఇప్పుడు వెళ్ళే సమయం ఆసన్నమైంది, సరేనా?" - ఘజియాబాద్‌లోని నిశ్శబ్ద సందులలో, హరీష్ రాణా కదలకుండా పడుకున్న అతని మంచం చుట్టూ అతని కుటుంబం గుమిగూడి, అతన్ని ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్‌కు తీసుకెళ్లే ముందు వారి తుది వీడ్కోలు పలికారు, అక్కడ వైద్యులు క్రమంగా అతని లైఫ్ సపోర్ట్‌ను ఉపసంహరిస్తారు. ఒకప్పుడు పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యార్థిగా ఉన్న రాణాకు, సుప్రీంకోర్టు నిష్క్రియాత్మక కారుణ్య మరణాన్ని అనుమతించిన తర్వాత గత వారం 'గౌరవంగా చనిపోయే హక్కు' లభించింది - దేశంలోనే ఇది మొట్టమొదటి కేసు.

రానా కుటుంబం అతనితో చివరి క్షణాలు గడుపుతున్న 22 సెకన్ల హృదయ విదారక వీడియో బయటకు వచ్చింది. అతని తల్లి అతని పక్కనే కూర్చుని ఉంది. బ్రహ్మ కుమారి సోదరి అతని నుదిటిపై 'తిలకం' పెడుతూ కనిపించింది. "అందరినీ క్షమించు, అందరికీ క్షమాపణలు చెప్పు. ఇప్పుడు వెళ్ళే సమయం ఆసన్నమైంది, సరేనా?" అని ఆమె అతని తలపై నిమురుతూ చెప్పింది.

రాణా కుటుంబానికి హరీష్ అనాయాస మరణం కోసం పోరాడటానికి ఒక న్యాయవాదిని కనుగొనడంలో సహాయపడిన సామాజిక-సాంస్కృతిక సంస్థ బ్రహ్మ కుమారీలతో సంబంధాలు ఉన్నాయి.

2013లో నాల్గవ అంతస్తు నుంచి పడిపోవడంతో రానా మెదడుకు తీవ్ర గాయాలయ్యాయి. అప్పటి నుండి, అతను లైఫ్ సపోర్ట్‌పై ఉన్నాడు మరియు శ్వాస కోసం ట్రాకియోస్టమీ ట్యూబ్ మరియు ఆహారం కోసం గ్యాస్ట్రోజెజునోస్టమీ ట్యూబ్ ఉన్న మంచం మీదనే ఉన్నాడు. సంవత్సరాల తరబడి కోలుకుంటాడేమో అని కుటుంబం ఆశలు పెట్టుకుంది. కానీ అతడి పరిస్థితిలో ఏ మార్పు రాకపోవడంతో రానా తల్లిదండ్రులు అనాయాస మరణం కోరుతూ పిటిషన్ దాఖలు చేశారు, చివరికి సుప్రీంకోర్టు దానిని అనుమతించింది.

భారతదేశంలో ఒకరికి నిష్క్రియాత్మక యుథనేషియా మంజూరు చేయడం ఇదే మొదటిసారి. దీనికి 53 సంవత్సరాల క్రితం, 1973లో ముంబైలోని కింగ్ ఎడ్వర్డ్ మెమోరియల్ హాస్పిటల్‌లో దారుణమైన లైంగిక దాడికి గురైన 25 ఏళ్ల నర్సు అరుణ షాన్‌బాగ్‌కు 'చనిపోయే హక్కు'ను సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించింది . ఈ దాడి వల్ల మెదడు తీవ్రంగా దెబ్బతింది మరియు తదుపరి నాలుగు దశాబ్దాల పాటు ఆమె అస్వస్థతకు గురైంది. కోర్టు మొదట్లో కఠినమైన మార్గదర్శకాల ప్రకారం నిష్క్రియాత్మక యుథనేషియాను అనుమతించలేదు, కానీ యాక్టివ్ యుథనేషియా అనుమతించబడదని, దీని వలన ఆమె ఆసుపత్రి సిబ్బంది నుండి సంరక్షణ పొందడం కొనసాగించగలిగింది. షాన్‌బాగ్ 2015లో న్యుమోనియాతో మరణించింది.

'ఒకరిని ప్రేమించడానికి...'

హరీష్ రాణాకు మైలురాయి తీర్పు ఇచ్చిన సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు జె.బి. పార్దివాలా, కె.వి. విశ్వనాథన్ లతో కూడిన ధర్మాసనం, అతని తల్లిదండ్రులను ప్రశంసిస్తూ, "ఒకరిని ప్రేమించడం అంటే సంతోషకరమైన సమయాల్లో మాత్రమే కాదు, వారి అత్యంత విచారకరమైన మరియు చీకటి సమయాల్లో వారిని జాగ్రత్తగా చూసుకోవడం" అని చెప్పింది. ఈ విషయంపై తీర్పు వెలువడినంత కాలం, వారు "తీవ్ర విచారం"తో మునిగిపోయారని కోర్టు జోడించింది.

ప్రేమ, జీవితం మరియు నష్టం గురించి: నిష్క్రియాత్మక యుథనేషియా కేసులో అత్యున్నత న్యాయస్థానం వ్యాఖ్యలు

"గత పదమూడు సంవత్సరాలుగా, దరఖాస్తుదారుడు బాధ మరియు బాధలతో నిర్వచించబడిన జీవితాన్ని గడిపాడు. మనలో చాలా మందికి భిన్నంగా, అతని వేదనకు స్వరం వినిపించే సామర్థ్యం కూడా అతనికి లేకుండా పోవడంతో ఆ బాధ మరింత క్రూరంగా మారింది. దరఖాస్తుదారుడి తల్లిదండ్రులు మరియు తోబుట్టువులు మద్దతుగా నిలిచారని మేము అపారమైన గౌరవంతో గమనించాము. వారు అతనిని జాగ్రత్తగా చూసుకోవడానికి చేసిన ప్రతి ప్రయత్నాన్ని ముగించారు. అచంచలమైన అంకితభావంతో దానిని కొనసాగిస్తున్నారు" అని కోర్టు పేర్కొంది.

"అటువంటి కష్టాలను ఎదుర్కొంటూ వారి అపరిమితమైన ప్రేమ, ఓర్పు మరియు దయ పట్ల మనం మన ప్రగాఢమైన కృతజ్ఞతను మాత్రమే నమోదు చేసుకోగలం" అని అది జోడించింది. తన నిర్ణయం "తర్కం మరియు హేతువు లోపల" కాకుండా "ప్రేమ, నష్టం, ఔషధం మరియు దయ" మధ్య సరిగ్గా సరిపోతుందని గమనించిన ధర్మాసనం, తన ఆదేశం మరణాన్ని ఎంచుకోవడం గురించి కాదు, జీవితాన్ని కృత్రిమంగా పొడిగించకపోవడం గురించి అని పేర్కొంది.