WAR: యుద్ధ మంటల్లో చమురు మార్కెట్ దహనం

ప్ర­పంచ ఇంధన రవా­ణా­కు 'జీ­వ­నా­డి' వంటి హర్మూ­జ్ జల­సం­ధి మూ­త­ప­డ­టం­తో అం­త­ర్జా­తీయ మా­ర్కె­ట్లో ము­డి­చ­ము­రు ధరలు ఆకా­శా­న్నం­టు­తు­న్నా­యి. ఇరా­న్, ఇజ్రా­యె­ల్-అమె­రి­కా మధ్య యు­ద్ధం పదో రో­జు­కు చే­ర­డం­తో సర­ఫ­రా గొ­లు­సు పూ­ర్తి­గా ఛి­న్నా­భి­న్న­మైం­ది. నెల రో­జుల క్రి­తం వరకు ప్ర­శాం­తం­గా 70 డా­ల­ర్ల ది­గు­వన ఉన్న బ్రెం­ట్ క్రూ­డ్ ధర, నేడు ఏకం­గా 110 డా­ల­ర్లు దాటి పరు­గు­లు తీ­స్తోం­ది. ఈ పరి­ణా­మా­లు చూ­స్తుం­టే సరి­గ్గా 50 ఏళ్ల క్రి­తం ప్ర­పం­చా­న్ని వణి­కిం­చిన 1973 నాటి చము­రు సం­క్షో­భం మళ్లీ పు­న­రా­వృ­త­మ­వు­తుం­దా అన్న భయా­లు వ్య­క్త­మ­వు­తు­న్నా­యి.

ఎందుకింత ఆందోళన?

ప్ర­పం­చ­వ్యా­ప్తం­గా ప్ర­తి­రో­జూ జరి­గే చము­రు వా­ణి­జ్యం­లో సు­మా­రు 20 శాతం వాటా ఒక్క హర్మూ­జ్ జల­సం­ధి గుం­డా­నే సా­గు­తుం­ది. అంటే రో­జు­కు దా­దా­పు 20 మి­లి­య­న్ బ్యా­రె­ళ్ల చము­రు ఈ మా­ర్గం ద్వా­రా­నే రవా­ణా అవు­తుం­ది. 1973 అరబ్-ఇజ్రా­యె­ల్ యు­ద్ధ సమ­యం­లో సర­ఫ­రా­లో కే­వ­లం 7-9 శాతం మా­త్ర­మే అం­త­రా­యం కలి­గిం­ది. కానీ నేడు హర్మూ­జ్ మూ­త­ప­డ­టం వల్ల అం­త­కం­టే రె­ట్టిం­పు ప్ర­భా­వం పడు­తోం­ది. ఇదే పరి­స్థి­తి కొ­న­సా­గి­తే బ్యా­రె­ల్ ధర 145-150 డా­ల­ర్ల­కు చే­ర­వ­చ్చ­ని ని­పు­ణు­లు హె­చ్చ­రి­స్తు­న్నా­రు.

చరిత్ర పునరావృతమవుతుందా?

గత ఐదు దశాబ్దాల్లో చమురు ధరలు మండిన సందర్భాలను విశ్లేషకులు గుర్తుచేస్తున్నారు.

1973 సంక్షోభం: ఇజ్రాయెల్‌కు మద్దతు ఇచ్చిన దేశాలపై ఒపెక్‌ (OPEC) ఆంక్షలు విధించడంతో ధర 300% పెరిగి, 3 డాలర్ల నుంచి 12 డాలర్లకు చేరింది.

1979 ఇరాన్ విప్లవం: చమురు ధర 14 డాలర్ల నుండి 39 డాలర్లకు (180% వృద్ధి) పెరిగింది.

1990 గల్ఫ్ యుద్ధం: ధరలు 17 డాలర్ల నుంచి 41 డాలర్లకు ఎగబాకాయి.

2022 రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం: సరఫరా ఆందోళనలతో బ్యారెల్ ధర 130 డాలర్లకు చేరింది.

భారత్ వంటి దేశాలపై ప్రభావం

చము­రు ది­గు­మ­తు­ల­పై ఎక్కు­వ­గా ఆధా­ర­ప­డే భా­ర­త్ వంటి అభి­వృ­ద్ధి చెం­దు­తు­న్న దే­శా­ల­కు ఇది కో­లు­కో­లే­ని దె­బ్బ. ము­డి­చ­ము­రు ధర పె­రి­గి­తే రవా­ణా ఖర్చు­లు పె­రి­గి, ని­త్యా­వ­సర వస్తు­వుల ధరలు ఆకా­శా­న్నం­టు­తా­యి. ఇది ద్ర­వ్యో­ల్బ­ణా­ని­కి దా­రి­తీ­సి సా­మా­న్యు­డి బతు­కు భా­ర­మ­వు­తుం­ది. యు­ద్ధం ఎం­త­కా­లం కొ­న­సా­గు­తుం­ద­నే దా­ని­పై­నే ప్ర­పంచ దే­శాల భవి­ష్య­త్తు ఆధా­ర­ప­డి ఉంది. ఖతా­ర్ ఇంధన శాఖ మం­త్రి సా­ద­ద్ అల్ కాబీ అన్న­ట్లు­గా, ఉద్రి­క్త­త­లు తగ్గ­క­పో­తే ఇంధన సం­క్షో­భం ఊహిం­చ­ని స్థా­యి­కి చే­రు­తుం­ది. దౌ­త్య­ప­ర­మైన చర్చల ద్వా­రా శాం­తి నె­ల­కొం­టే­నే చము­రు ధరలు మళ్లీ ది­గి­వ­చ్చే అవ­కా­శం ఉంది. చము­రు ధరలు పె­ర­గ­డం వల్ల రూ­పా­యి వి­లువ పడి­పో­వ­డ­మే కా­కుం­డా, రవా­ణా ఖర్చు­లు భా­ర­మై ని­త్యా­వ­సర వస్తు­వుల ధరలు ఆకా­శా­న్నం­టే ప్ర­మా­దం పొం­చి ఉంది. ప్ర­స్తుత సం­క్షో­భం ప్ర­పంచ దే­శా­ల­ను శి­లాజ ఇం­ధ­నా­ల­పై ఆధా­ర­ప­డ­టం తగ్గిం­చి, పు­న­రు­త్పా­దక శక్తి వైపు వే­గం­గా అడు­గు­లు వే­యా­ల్సిన అవ­స­రా­న్ని గు­ర్తు చే­స్తోం­ది. ము­డి­చ­ము­రు సెగ కే­వ­లం ఇంధన రం­గా­ని­కే పరి­మి­తం కా­కుం­డా, అం­త­ర్జా­తీయ స్టా­క్ మా­ర్కె­ట్ల­ను కు­ది­పే­స్తూ పె­ట్టు­బ­డి­దా­రు­ల్లో ఆం­దో­ళన నిం­పు­తోం­ది. ఉద్రి­క్త­త­లు ఇలా­గే కొ­న­సా­గి­తే ప్ర­పంచ ఆర్థిక వ్య­వ­స్థ 'మహా మాం­ద్యం' ది­శ­గా వె­ళ్లే అవ­కా­శం ఉం­ద­ని, తక్ష­ణ­మే ఐక్య­రా­జ్య­స­మి­తి జో­క్యం చే­సు­కో­వా­ల­ని ని­పు­ణు­లు కో­రు­తు­న్నా­రు.