WAR: యుద్ధ మంటల్లో చమురు మార్కెట్ దహనం
ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు 'జీవనాడి' వంటి హర్మూజ్ జలసంధి మూతపడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్-అమెరికా మధ్య యుద్ధం పదో రోజుకు చేరడంతో సరఫరా గొలుసు పూర్తిగా ఛిన్నాభిన్నమైంది. నెల రోజుల క్రితం వరకు ప్రశాంతంగా 70 డాలర్ల దిగువన ఉన్న బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర, నేడు ఏకంగా 110 డాలర్లు దాటి పరుగులు తీస్తోంది. ఈ పరిణామాలు చూస్తుంటే సరిగ్గా 50 ఏళ్ల క్రితం ప్రపంచాన్ని వణికించిన 1973 నాటి చమురు సంక్షోభం మళ్లీ పునరావృతమవుతుందా అన్న భయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఎందుకింత ఆందోళన?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ జరిగే చమురు వాణిజ్యంలో సుమారు 20 శాతం వాటా ఒక్క హర్మూజ్ జలసంధి గుండానే సాగుతుంది. అంటే రోజుకు దాదాపు 20 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు ఈ మార్గం ద్వారానే రవాణా అవుతుంది. 1973 అరబ్-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధ సమయంలో సరఫరాలో కేవలం 7-9 శాతం మాత్రమే అంతరాయం కలిగింది. కానీ నేడు హర్మూజ్ మూతపడటం వల్ల అంతకంటే రెట్టింపు ప్రభావం పడుతోంది. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే బ్యారెల్ ధర 145-150 డాలర్లకు చేరవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
చరిత్ర పునరావృతమవుతుందా?
గత ఐదు దశాబ్దాల్లో చమురు ధరలు మండిన సందర్భాలను విశ్లేషకులు గుర్తుచేస్తున్నారు.
1973 సంక్షోభం: ఇజ్రాయెల్కు మద్దతు ఇచ్చిన దేశాలపై ఒపెక్ (OPEC) ఆంక్షలు విధించడంతో ధర 300% పెరిగి, 3 డాలర్ల నుంచి 12 డాలర్లకు చేరింది.
1979 ఇరాన్ విప్లవం: చమురు ధర 14 డాలర్ల నుండి 39 డాలర్లకు (180% వృద్ధి) పెరిగింది.
1990 గల్ఫ్ యుద్ధం: ధరలు 17 డాలర్ల నుంచి 41 డాలర్లకు ఎగబాకాయి.
2022 రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం: సరఫరా ఆందోళనలతో బ్యారెల్ ధర 130 డాలర్లకు చేరింది.
భారత్ వంటి దేశాలపై ప్రభావం
చమురు దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే భారత్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఇది కోలుకోలేని దెబ్బ. ముడిచమురు ధర పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటుతాయి. ఇది ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసి సామాన్యుడి బతుకు భారమవుతుంది. యుద్ధం ఎంతకాలం కొనసాగుతుందనే దానిపైనే ప్రపంచ దేశాల భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంది. ఖతార్ ఇంధన శాఖ మంత్రి సాదద్ అల్ కాబీ అన్నట్లుగా, ఉద్రిక్తతలు తగ్గకపోతే ఇంధన సంక్షోభం ఊహించని స్థాయికి చేరుతుంది. దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారా శాంతి నెలకొంటేనే చమురు ధరలు మళ్లీ దిగివచ్చే అవకాశం ఉంది. చమురు ధరలు పెరగడం వల్ల రూపాయి విలువ పడిపోవడమే కాకుండా, రవాణా ఖర్చులు భారమై నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. ప్రస్తుత సంక్షోభం ప్రపంచ దేశాలను శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటం తగ్గించి, పునరుత్పాదక శక్తి వైపు వేగంగా అడుగులు వేయాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. ముడిచమురు సెగ కేవలం ఇంధన రంగానికే పరిమితం కాకుండా, అంతర్జాతీయ స్టాక్ మార్కెట్లను కుదిపేస్తూ పెట్టుబడిదారుల్లో ఆందోళన నింపుతోంది. ఉద్రిక్తతలు ఇలాగే కొనసాగితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ 'మహా మాంద్యం' దిశగా వెళ్లే అవకాశం ఉందని, తక్షణమే ఐక్యరాజ్యసమితి జోక్యం చేసుకోవాలని నిపుణులు కోరుతున్నారు.