GOLD: బంగారం ధరల వెనుక "గ్లోబల్ పాలిటిక్స్"

బం­గా­రం, వెం­డి ధర­ల్లో వి­ప­రీ­త­మైన పె­రు­గు­దల సా­మా­న్యు­ల­ను వి­స్మ­యా­ని­కి గు­రి­చే­స్తోం­ది. మీరు పే­ర్కొ­న్న­ట్లు­గా హై­ద­రా­బా­ద్ మా­ర్కె­ట్‌­లో తులం బం­గా­రం రూ.1.61 లక్ష­లు, కిలో వెం­డి రూ.2.80 లక్ష­ల­కు చే­ర­డం చా­రి­త్రక గరి­ష్టం. అసలు ఈ ధరలు ఎం­దు­కు అస్థి­రం­గా ఉం­టు­న్నా­యి? ఎం­దు­కు ఒక్క­సా­రి­గా పె­రు­గు­తు­న్నా­యి? దీని వె­నుక ఉన్న ఆర్థిక, రా­జ­కీయ కా­ర­ణా­లు ఏంటి? బంగారం కేవలం ఒక ఆభరణం మాత్రమే కాదు, అది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక 'సురక్షిత పెట్టుబడి'. ధరల మార్పులకు దారితీసే కీలక అంశాలు ఏంటంటే..

1. అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు

ప్ర­పం­చం­లో ఎక్కడ యు­ద్ధ వా­తా­వ­ర­ణం నె­ల­కొ­న్నా పె­ట్టు­బ­డి­దా­రు­లు స్టా­క్ మా­ర్కె­ట్ల నుం­చి డబ్బు­ను ఉప­సం­హ­రిం­చు­కు­ని బం­గా­రం­పై పె­డ­తా­రు. ఉదా­హ­ర­ణ­కు, మధ్య­ప్రా­చ్యం­లో ఉద్రి­క్త­త­లు లేదా రష్యా-ఉక్రె­యి­న్ వంటి యు­ద్ధాల వల్ల చము­రు సర­ఫ­రా­కు ఆటం­కం కలు­గు­తుం­ద­నే భయం­తో బం­గా­రం ధరలు అమాం­తం పె­రు­గు­తా­యి.

2. అమెరికా డాలర్ విలువ - ఫెడ్ రిజర్వ్ నిర్ణయాలు

అం­త­ర్జా­తీయ మా­ర్కె­ట్‌­లో బం­గా­రం లా­వా­దే­వీ­ల­న్నీ డా­ల­ర్ల­లో­నే జరు­గు­తా­యి. అమె­రి­కా కేం­ద్ర బ్యాం­కు వడ్డీ రే­ట్ల­ను తగ్గిం­చి­న­ప్పు­డు, డా­ల­ర్ బల­హీ­న­ప­డు­తుం­ది. ఫలి­తం­గా ఇన్వె­స్ట­ర్లు బం­గా­రం వైపు మొ­గ్గు చూ­పు­తా­రు. డా­ల­ర్ ఇం­డె­క్స్ తగ్గిన ప్ర­తి­సా­రీ బం­గా­రం ధరలు పైకి కదు­లు­తా­యి.

3. కేంద్ర బ్యాంకుల నిల్వలు

భారత్ (RBI), చైనా వంటి దేశాల కేంద్ర బ్యాంకులు తమ విదేశీ మారక నిల్వలలో భాగంగా టన్నుల కొద్దీ బంగారాన్ని కొ­ను­గో­లు చే­స్తు­న్నా­యి. ము­ఖ్యం­గా డా­ల­ర్‌­పై ఆధా­ర­ప­డ­టం తగ్గిం­చు­కో­వ­డా­ని­కి దే­శా­లు చే­స్తు­న్న ఈ ప్ర­య­త్నం డి­మాం­డ్‌­ను వి­ప­రీ­తం­గా పెం­చు­తోం­ది.

4. ద్రవ్యోల్బణం

కరె­న్సీ వి­లువ పడి­పో­తు­న్న­ప్పు­డు (ద్ర­వ్యో­ల్బ­ణం పె­రి­గి­న­ప్పు­డు), బం­గా­రం తన వి­లు­వ­ను కా­పా­డు­కుం­టుం­ది. వస్తు­వుల ధరలు పె­రు­గు­తు­న్న కొ­ద్దీ, పె­ట్టు­బ­డి­దా­రు­లు తమ ఆస్తి వి­లువ తగ్గ­కుం­డా ఉం­డ­టా­ని­కి బం­గా­రా­న్ని కొం­టా­రు.

ధరలు ఎందుకు పదే పదే మారుతున్నాయి?

ధరలు ఒక­రో­జు పె­రి­గి, మరో­రో­జు తగ్గ­డా­ని­కి ప్ర­ధా­నం­గా లా­భాల స్వీ­క­రణ కా­ర­ణం. ధర వి­ప­రీ­తం­గా పె­రి­గి­న­ప్పు­డు, తక్కువ ధరకు కొ­న్న­వా­రు లా­భాల కోసం బం­గా­రా­న్ని వి­క్ర­యి­స్తా­రు. అప్పు­డు సర­ఫ­రా పె­రి­గి ధర స్వ­ల్పం­గా తగ్గు­తుం­ది. అమె­రి­కా­లో ని­రు­ద్యో­గిత రేటు లేదా ద్ర­వ్యో­ల్బణ గణాం­కా­లు వి­డు­ద­లై­న­ప్పు­డ­ల్లా మా­ర్కె­ట్ స్పం­ది­స్తుం­ది. అవి సా­ను­కూ­లం­గా ఉంటే ధర తగ్గు­తుం­ది, ప్ర­తి­కూ­లం­గా ఉంటే పె­రు­గు­తుం­ది.

వెండి ధరలో ఎందుకింత వేగం?

బం­గా­రం­తో పో­లి­స్తే వెం­డి ధరలు మరింత వే­గం­గా పె­ర­గ­డా­ని­కి కా­ర­ణం దాని పా­రి­శ్రా­మిక వి­ని­యో­గం. ఎల­క్ట్రి­క్ వా­హ­నా­లు (EVs), సో­లా­ర్ ప్యా­నె­ల్స్, ఎల­క్ట్రా­ని­క్ చి­ప్స్ తయా­రీ­లో వెం­డి­ని వి­రి­వి­గా వా­డు­తు­న్నా­రు. పా­రి­శ్రా­మిక డి­మాం­డ్ పె­ర­గ­డం, అదే సమ­యం­లో గనుల నుం­చి వెం­డి ఉత్ప­త్తి తగ్గ­డం వల్ల వెం­డి ధరలో భారీ జం­ప్‌­లు కని­పి­స్తు­న్నా­యి